250 lat polskiej fantastyki – dokumenty, które musisz zobaczyć
07/30/2026 | Cthulhu
W 2026 roku obchodzimy okrągłą rocznicę – dokładnie 250 lat od wydania „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadków” Ignacego Krasickiego, uznawanej za pierwszą polską powieść z elementami fantastycznymi. Od oświeceniowego biskupa, przez klasyków jak Stanisław Lem, po fenomen Wiedźmina i współczesnych mistrzów – polska fantastyka ma bogatą, fascynującą historię.
W tym wpisie zebrałem najlepsze dokumenty, wywiady i materiały wideo dostępne online (YouTube + TVP VOD), które pozwolą Ci ją lepiej poznać. Od początków fandomu, przez kulisy twórczości wielkich autorów, po 250-lecie świętowane dziś. Idealne na długie wieczory z kawą!
Stanisław Lem
| Tytuł | Link | Dlaczego warto |
|---|---|---|
| Autor Solaris | Link | Skupiony na najsłynniejszej powieści Lema i jej znaczeniu. |
| Człowiek z wysokiego zamku | Link | Wartościowy dokument lub wywiad o Stanisławie Lemie - klasyku światowej fantastyki naukowej. |
| Jaki był Lem prywatnie? Co go inspirowało? Czy znasz sekrety autora Solaris? | Link | Skupiony na najsłynniejszej powieści Lema i jej znaczeniu. |
| Lem | Link | Wartościowy dokument lub wywiad o Stanisławie Lemie - klasyku światowej fantastyki naukowej. |
| Lem i filmy | Link | Przegląd ekranizacji dzieł Lema - od Solarisa po inne adaptacje. |
| Literatura i prasa - Stanisław Lem | Link | Lem o literaturze, prasie i swojej drodze twórczej. |
| Niesamowity Stanisław Lem | Link | Wartościowy dokument lub wywiad o Stanisławie Lemie - klasyku światowej fantastyki naukowej. |
| Stanisław Lem - różne VOD TVP | Link | Wartościowy dokument lub wywiad o Stanisławie Lemie - klasyku światowej fantastyki naukowej. |
| Stanisław Lem na ekranie. Adaptacje filmowe i telewizyjne | Link | Przegląd ekranizacji dzieł Lema - od Solarisa po inne adaptacje. |
| Stanisław Lem opowiada swoją historię 1996 | Link | Lem w 1996 roku opowiada o swoim życiu i pisarstwie - unikalny, osobisty materiał. |
| Stanisław Lem | Filmowy Kanon Literatury | Link | Wartościowy dokument lub wywiad o Stanisławie Lemie - klasyku światowej fantastyki naukowej. |
| Stanisław Lem — Jego prorocza głowa przewidziała wszystko. Prawie | Link | Analiza wizjonerskich przewidywań Lema dotyczących technologii i społeczeństwa. |
| Tajemnica Lema | Link | Dokument TVP odkrywający nieznane fakty z życia i twórczości Lema. |
| Stanisław Lem | Link | Wartościowy dokument lub wywiad o Stanisławie Lemie - klasyku światowej fantastyki naukowej. |
| Stanisław Lem vs. Grzegorz Braun | Link | Kontrowersyjne spotkanie. |
| Stanisław Lem o alkoholu i innych używkach | Link | Lem prywatnie. |
| Stanisław Lem w 1970 roku ostrzegał przed zmianami klimatu! | Link | Prorocze wypowiedzi. |
| Stanisław Lem o Philipie K. Dicku | Link | Opinia Lema o Dicku. |
| Nie wiedziałem, że na świecie jest tylu idiotów” – Co Stanisław Lem myślał o przyszłości? | Link | Pesymistyczne wizje. |
| Człowiek Stanisława Lema | Link | Biograficzny materiał. |
Sapkologia
| Tytuł | Link | Dlaczego warto |
|---|---|---|
| Andrzej Sapkowski - o studiach, Wiedźminie i nie tylko | Link | Sapkowski o swoich studiach, drodze do pisarstwa i początkach kariery. |
| Andrzej Sapkowski vs Tomasz Bagiński: Spotkanie gigantów w Białymstoku! | Link | Spotkanie dwóch gigantów polskiej popkultury: Sapkowskiego i Bagińskiego (reżyser Wiedźmina). |
| Jak to się zaczęło? | Andrzej Sapkowski o Wiedźminie | Link | Sapkowski opowiada o genezie Wiedźmina - jak powstał jeden z największych fenomenów fantasy. |
| O pisaniu „Wiedźmina” – wywiad z Andrzejem Sapkowskim i Lauren Hissrich | Link | Unikalny wywiad z Sapkowskim i showrunnerką Netflixa o adaptacji Wiedźmina. |
| Andrzej Sapkowski w Klonowej 24 października 2012 | Link | Spotkanie autorskie z 2012 roku - Sapkowski w bezpośrednim kontakcie z czytelnikami. |
| Biały Wilk: Historia komputerowego Wiedźmina | Film dokumentalny | Link | Historia powstawania gier Wiedźmin - must-watch. |
| Andrzej Sapkowski - Festiwal Książki Opole 2025 | Link | Najnowsze spotkanie autorskie. |
| Andrzej Sapkowski SZCZERZE o pieniądzach, Wiedźminie i sławie! | Link | Bardzo szczery wywiad. |
| Andrzej Sapkowski - najlepsze wypowiedzi i fragmenty spotkań - część 1 | Link | Zestaw najlepszych momentów. |
| Sapkowski, fragment 1 - Umowa z CD Projekt | Link | O umowie na gry. |
| Andrzej Sapkowski w empiku cz.1 | Link | Spotkanie autorskie. |
| Spotkanie z Andrzejem Sapkowskim | 2.12.2023 w EC1 w Łodzi | Link | Klasyczne konwentowe spotkanie. |
| Polcon 2016 piątek Spotkanie z Sapkowskim | Link | Klasyczne konwentowe spotkanie. |
| Zadaję #AndrzejSapkowskiemu pytania o pisanie! | Link | Wywiad o procesie pisania. |
| Wywiad z Andrzejem Sapkowskim – twórcą Wiedźmina na Comic Conie | Link | Comic Con wywiad. |
| Wiedźmin, Sapkowski i USA - POP-Kultura #20 | Link | Sapkowski o rynku amerykańskim. |
| Jak to się zaczęło? | Andrzej Sapkowski o Wiedźminie | Link | Geneza Wiedźmina (Netflix). |
| Kulisy: Historia Wiedźmina, czyli nad czym aktualnie pracuję... | Link | Kulisy pisania. |
| Kulisy i tajemnice pierwszych Wiedźminów (ft. Artur Ganszyniec) | Link | Wiedźmin 1 i 2 - kulisy. |
| 10 LAT WIEDŹMINA 3 | Film Dokumentalny | Kulisy, Nieznane Ciekawostki | Link | 10-lecie gry. |
| PEŁNA HISTORIA ŚWIATA WIEDŹMIN | Link | Cała chronologia świata. |
| CAŁA HISTORIA WIEDŹMINÓW | Link | Historia wiedźminów jako profesji. |
| Co NETFLIX pozmieniał w FABULE WIEDŹMINA? | Link | Porównanie książki i serialu. |
| Historia CD Projekt Red – Wiedźmin 3: Dziki Gon | Link | Historia największego polskiego studia. |
| Co po Wiedźminie? Polska fantastyka, która zasługuje na gry | Link | Przyszłość polskich adaptacji growych. |
| Czym jest dobra adaptacja? I dlaczego to nie Wiedźmin ani RoP | Link | Dyskusja o adaptacjach. |
Fantastyka / Fandom
| Tytuł | Link | Dlaczego warto |
|---|---|---|
| Czy znasz historię polskiego fandomu STAR WARS? Obejrzyj niezwykły film dokumentalny „Wojna gwiazd”! | Link | Fascynująca historia polskiego fandomu Gwiezdnych Wojen od lat 70/80. |
| Czy znasz pierwszą polską historię alternatywną? To powieść fantastyczna sprzed stu lat! | Link | Warto obejrzeć, by lepiej poznać historię polskiej fantastyki, fandomu i jej twórców. |
| Czy znasz prawdziwą historię polskiej SF? Marek Oramus mówi, jak było | Link | Warto obejrzeć, by lepiej poznać historię polskiej fantastyki, fandomu i jej twórców. |
| Czy znasz prawdziwą historię polskiej SF? Marek Oramus o fantastyce i "Fantastyce". | Link | Warto obejrzeć, by lepiej poznać historię polskiej fantastyki, fandomu i jej twórców. |
| Fantastyka komiks historia TOMASZ KOŁODZIEJCZAK czy znasz jednego z najlepszych polskich autorów SF? | Link | Poznaj jednego z najważniejszych twórców i popularyzatorów polskiej fantastyki. |
| Historia Polskiej Popkultury | Link | Warto obejrzeć, by lepiej poznać historię polskiej fantastyki, fandomu i jej twórców. |
| Historia i fantastyka splatają się w nowej książce mistrza polskiej SF | Link | Warto obejrzeć, by lepiej poznać historię polskiej fantastyki, fandomu i jej twórców. |
| Jacek Piekara: czy wiecie jak zaczęła się kariera pisarza? | Link | Historia kariery popularnego autora fantasy. |
| Jak AI zmienia świat? Prof. Jerzy Surma o sztucznej inteligencji, manipulacjach i fantastyce | Link | Prof. Jerzy Surma o wpływie AI na świat i fantastyce. |
| Lata 90. Czas wielkich zmian: POPKULTURA w Polsce | Odcinek 1 | Link | Jak wyglądała rewolucja popkulturowa w Polsce lat 90. |
| Legenda polskiego fandomu, wydawca, fan, twórca konwentów. Wojtek Sedeńko o fantastyce wie wszystko! | Link | Historia początków zorganizowanego fandomu w Polsce. |
| W rocznicę śmierci Macieja Parowskiego przedstawiamy zapis jego ostatniego spotkania z czytelnikami | Link | Pamiątkowy zapis ostatniego spotkania z ikoną polskiego fandomu i redaktorem. |
| Czy wiesz że w tym roku wypada 250-lecie polskiej fantastyki? Zaczęło się od... biskupa! | Link | Odkryj początki polskiej fantastyki sięgające XVIII wieku! |
| Historia polskiej fantastyki - Piotr Gociek i Tomasz Kołodziejczak o fenomenie, który ma już 250 lat | Link | Odkryj początki polskiej fantastyki sięgające XVIII wieku! |
| FANTASTYCZNA PÓŁKA #3 - Polska fantastyka po roku 2020 | Link | Świetny cykl rozmów z Michałem Cetnarowskim o historii i przyszłości polskiej fantastyki. Must-watch dla fanów rodzimego SF/Fantasy. |
| Początki Fandomu w Polsce - Polcon 2013 #8 | Link | Historia początków zorganizowanego fandomu w Polsce. |
| FANTASTYCZNA PÓŁKA #2 - Polska współczesna fantastyka, część 2 (lata 2000-2020) | Link | Świetny cykl rozmów z Michałem Cetnarowskim o historii i przyszłości polskiej fantastyki. Must-watch dla fanów rodzimego SF/Fantasy. |
| FANTASTYCZNA PÓŁKA #1 - Polska współczesna fantastyka, część 1 (lata 1980-1999) | Link | Świetny cykl rozmów z Michałem Cetnarowskim o historii i przyszłości polskiej fantastyki. Must-watch dla fanów rodzimego SF/Fantasy. |
| To był szok! Czy wiesz jak bardzo Polacy kochali pierwsze GWIEZDNE WOJNY? Zapraszamy do roku 1979! | Link | Fascynująca historia polskiego fandomu Gwiezdnych Wojen od lat 70/80. |
| Janusz Zajdel | W powiększeniu | Link | |
| 250-lecie polskiej fantastyki - LIVE z Tomaszem Kołodziejczakiem | Link | Ekspercka dyskusja na żywo. |
| Janusz Zajdel | W powiększeniu | Link | Dobry materiał biograficzny. |
| JANUSZ ANRZEJ ZAJDEL - METODA DOKTORA QUINA | Link | Omówienie twórczości. |
| Janusz A. Zajdel, Limes inferior | Piotra Goćka... | Link | Szczegółowa historia książki. |
| Janusz A. Zajdel, czyli coś dla fanów Orwella i Huxleya | Link | Porównanie do klasyki światowej. |
| ANDRZEJ PILIPIUK. KTO SIĘ BOI FANTASTYKI? | Link | Pilipiuk o gatunku. |
| ANDRZEJ PILIPIUK - życie i twórczość | Link | Biografia i omówienie książek. |
| Andrzej Pilipiuk | wywiad z okazji wydania „Litra ciekłego ołowiu” | Link | Nowy wywiad. |
| ANDRZEJ PILIPIUK: CZEGO NIE NAUCZYŁA NAS HISTORIA? | Link | Historia alternatywna. |
| JACEK KOMUDA - życie i twórczość | Link | Omówienie twórczości Komudy. |
| FANTASTYKA NAD WISŁĄ | Link | Pełny dokument o polskiej fantastyce - bardzo wartościowy przegląd. |
| Zapraszamy do dworu Jacka Komudy ! | Link | Spotkanie autorskie. |
| Wykład: fantasy; science fiction – Michał Cetnarowski | Link | Wykład teoretyczny. |
| Fantastyka komiks historia TOMASZ KOŁODZIEJCZAK | Link | Historia polskiego komiksu SF. |
| Fantastyczny Matt Parey | Link | Film „Fantastyczny Matt Parey” jest dostępny online w ramach pakietu TVP VOD+. Dokument zabiera widza w niezwykłą podróż do świata fantastyki. To nie tylko biografia Macieja Parowskiego, ale również historia powstania i rozwoju tego gatunku literackiego w Polsce. |
PL Pomiń nawigację amazing story Utwórz Awatar AMAZING STORY, CZYLI ŻYCIE JULIANA S. KRUPY | Link |
Jacek Dukaj
| Tytuł | Link | Dlaczego warto |
|---|---|---|
| Jacek Dukaj i Jan Maciejewski: AI i pustka duchowa Zachodu | Link | |
| The future of humanity: Jacek Dukaj on AI, manipulation and the human mind | Between the Lines | Link | |
| Jacek Dukaj. O piśmie i reszcie Wszechświata | Link | |
| FANTASTYCZNA PÓŁKA #6 - Twórczość Jacka Dukaja | Link | Cały odcinek poświęcony Dukajowi. |
| Jesteśmy świadkami końca ludzkiego gatunku | Prof. Andrzej Dragan & Jacek Dukaj | Link | Głęboka dyskusja o przyszłości. |
| Czy AI odbierze nam wolną wolę? Jacek Dukaj o przyszłości ludzi i technologii0 | Link | Filozofia AI. |
| Ludzie będą mieć zmieniony kod genetyczny | Jacek Dukaj | Link | Inżynieria genetyczna. |
| Metaverse - revolution or evolution? Michał Brański - Jacek Dukaj | Link | Dyskusja o metaverse. |
Kategorie:
- 250-lecie polskiej fantastyki
- Akcje
- Discord
- Dokumenty i Wywiad
- Fandom
- Fantastozofia
- fantastyka
- Fantastyka i Science Fiction
- Filmy
- Fun
- Historia
- Jubileusze
- Kanał Miłośników Fantastyki
- Książki
- Kultura
- Kultura i Popkultura
- Literatura Polska
- Ogólne
- Online
- Popkultura
- przemyślenia
- Publicystyka
- Sprawy klubowe
- Wywiady
- Własna twórczość
- Z Sagittą przez wieki
Tagi:
- #250-lecie polskiej fantastyki
- #Andrzej Sapkowski
- #dokumenty
- #droga która się nie kończy
- #dyskusje
- #fandom
- #fantastyka
- #fantastyka socjologiczna
- #fantastyka w Polsce
- #filmy
- #historia polskiej fantastyki
- #Ignacy Krasicki
- #Jacek Dukaj
- #Janusz Zajdel
- #klub miłośników fantastyki
- #KMF SAGITTA
- #kmf11
- #kmfsagitta.pl
- #Kruszon
- #kulisy polskiej fantastyki
- #lato z Sagittą
- #Lem Sapkowski Dukaj
- #Maciej Parowski
- #Mikołaj Doświadczyński
- #mistrzowie polskiej fantastyki
- #Nowa Fantastyka
- #online
- #pierwsza polska powieść fantastyczna
- #polish science fiction
- #polska fantastyka
- #polski fandom
- #popkultura
- #rocznice
- #Sagitta
- #sagittarianie
- #Stanisław Lem
- #Twoja wizja fantastyki
- #Vod
- #Wiedźmin
- #Youtube
Ten wpis nie należy do żadnej specjalnej grupy.
Komentarze z Kosmosu