Jazz w Sieradzu – od katakumb do Niezapominajki

Jazz w Sieradzu – zarys historii

Sieradz w latach 80. był miastem wojewódzkim. Do miasta napływało wówczas wielu nowych mieszkańców z różnych części Polski – przyjeżdżali budować socjalistyczny „dom” i szukać dobrze płatnej pracy w dynamicznie rozwijającym się ośrodku. Wraz z nowymi ludźmi pojawiła się świeża energia, która dała impuls do wielu inicjatyw kulturalnych.

Powstał m.in. Klub Pracy Twórczej, wznowiono działalność Dyskusyjnego Klubu Filmowego, a młode pokolenie szukało kontaktu z Zachodem i bawiło się muzyką często buntowniczą – w tym jazzem.

Jazz w powojennej Polsce i w Sieradzu

Po 1945 roku jazz w Polsce mocno promował Leopold Tyrmand. W latach 40. i 50. był to gatunek w dużej mierze zakazany – grano go w tzw. katakumbach, piwnicach, kamienicach i na prowincji w małych szkołach, gdzie władze często przymykały oko.

Chętni do zgłębienia historii polskiego jazzu (w tym jazzu w województwie łódzkim) mogą sięgnąć po kilka wartościowych książek – część z nich jest dostępna w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Sieradzu. Warto też obejrzeć film Feliksa Falka Był jazz, który w bardzo ciekawy sposób opowiada o powojennych losach tego gatunku w Polsce.

Odwilż – jazz w Sieradzu lat 60.

W 1962 roku w Sieradzu odbył się koncert bułgarskiego zespołu pod tytułem „Sofia z piosenką i jazzem” (25 lutego 1962). Jan Matusiak (twórca „Szkatuły Piórem Rzeźbionej” i jedna z kluczowych postaci sieradzkiego życia kulturalnego) wystosował później oficjalne podziękowania oraz przesłał wycinek z „Głosu Robotniczego”, w którym ukazała się relacja z koncertu – prosił o przekazanie gazety artystom.

Krótko potem, 12 kwietnia 1962 roku, w Sieradzu wystąpił zespół Andrzeja Kurylewicza wraz z parą wokalistów jazzowych – Wandą Warską i Markiem Tarnowskim. Recenzja w „Głosie Robotniczym” opisywała ich występ bardzo pochlebnie, podkreślając, że jest to „jedyna chyba w Polsce para uprawiająca jazz z prawdziwego zdarzenia”.

Sieradzki Klub Jazzowy (1981–?)

20 lutego 1981 roku powstał Sieradzki Klub Jazzowy. Jego celem było „upowszechnianie kultury muzycznej i wyrabianie nawyku słuchania dobrej muzyki”.

Dzięki działalności klubu w Sieradzu wystąpili m.in.:

• rock: Krzak, Kasa Chorych, Turbo, Exodus, Dżem, Lombard, Aerobus, Argus, Lady Pank,
• jazz: Zbigniew Namysłowski, Basin Street Band, Playing Family, Laboratorium, duet Alber–Strobel, Stanisław Sojka z kwartetem T. Szukalskiego.

Koncerty odbywały się przede wszystkim w Teatrze Miejskim. Oprócz występów organizowano giełdy płyt i wydawnictw muzycznych oraz prelekcje (m.in. o Yes, Genesis, Chucku Mangione, Beatlesach, AC/DC, ELO). W 1982 roku gościł w Sieradzu Marek Niedźwiecki.

Członkowie klubu jeździli także na łódzkie spotkania jazzowe i na festiwal Złota Tarka.

Klub działał bardzo prężnie, choć nie brakowało problemów – m.in. osoby niezaangażowane aktywnie korzystały z przywilejów członkowskich, a sam klub borykał się z brakiem własnego pomieszczenia.

Najbardziej zaangażowanym animatorem życia klubowego był Janusz Ziarnik, który nawiązał m.in. kontakt z ambasadą USA i wypożyczał stamtąd filmy związane z muzyką.

Jazzowe koncerty w Sieradzu w latach 80.

W 1985 roku nie zachowały się już wzmianki o dalszej działalności Klubu Jazzowego, ale zapotrzebowanie na jazz nadal istniało.

Świadczy o tym artykuł „Tym razem w Niezapominajce” (Dziennik Łódzki, 1985). Wynika z niego, że koncerty jazzowe organizowano wcześniej w kawiarni Sieradzanka – odbywały się raz w miesiącu, a ich organizatorem był Wojewódzki Dom Kultury. Imprezy nie przyciągały tłumów, ale zaspokajały potrzeby melomanów amerykańskiego brzmienia.

W 1985 roku inicjatywę wznowiono i przeniesiono koncerty do kawiarni Niezapominajka przy Alei Pokoju. Pomysł Wojewódzkiego Domu Kultury spotkał się z aprobatą spółdzielni „Sieradzanka”.

Pierwszy koncert w nowej lokalizacji odbył się 17 marca 1985 roku o godz. 17:00 – wystąpiła grupa Blues Fellows.

Kalendarium (wybrane daty):

• 25 lutego 1962 – zespół bułgarski „Sofia z piosenką i jazzem”,
• 12 kwietnia 1962 – Andrzej Kurylewicz, Wanda Warska, Marek Tarnowski,
• 20 lutego 1981 – powstanie Sieradzkiego Klubu Jazzowego,
• 17 marca 1985 – Blues Fellows (kawiarnia Niezapominajka).

Źródła
Sieradzki Klub Jazzowy – efemeryda czy trwałe zjawisko? / K. Lisiecki.// Nad Wartą. – 1981, nr 19, s. 7.

Sieradzki Klub Jazzowy.// Nad Wartą. – 1983, nr 16, s. 6. Fot.

Szkatuła Piórem Rzeźbiona:

SPR-147/II-73/5/0023,
SPR-61/I-56/2/0036.